Permissies

Er schijnt nogal wat verwarring te zijn wat permissies precies doen, hoe je de juiste permissies precies moet instellen, wat chmod hiermee te maken heeft en wat die gekke nummers nu precies betekenen. Dit wiki-artikel is daarom bedoeld als extra achtergrondinformatie

• 1Wat zijn permissies?
• 2Wat voor permissies zijn er?
• 3Symbolische notatie
• 4Octal notitie
• 5Permissies in de iPhone
• 6Overzicht octaal systeem
• 7Chmod
• 8Nawoord

[top]Wat zijn permissies?

De meeste bestandssystemen (dus Windows/Linux/Unix etc.) hebben methoden om rechten voor verschillende gebruikers aan bestanden toe te kennen. Deze rechten hebben invloed op de mogelijkheid voor de gebruiker om wijzigingen aan te brengen.

[top]Wat voor permissies zijn er?

Op een Unix-systeem (de iPhone draait op een aangepaste versie van OS X die weer op een Unix-systeem is gebaseerd) zijn er drie verschillende soorten permissies die betrekking hebben op een bepaalde klasse:

• Lees (read) permissie: deze geeft toegang tot het lezen van een bestand. Als de permissie aan een map (folder) is toegekend, dan gaat het om de permissie tot het lezen van de bestandsnamen in die folder (het welbekende dir-commando).
• Schrijf (write) permissie: deze geeft de mogelijkheid om een bestand aan te passen. Als deze permissie aan een map is toegekend kan de gebruiker onderdelen in deze folder aanpassen. Hiermee bedoelen we: bestanden aanmaken, bestanden verwijderen en bestanden hernoemen.
• Uitvoer (execute) permissie: deze geeft de mogelijkheid om een bestand uit te voeren. Deze permissie moet geactiveerd zijn bij bestanden (programma's) die uitgevoerd moeten worden, anders kan het besturingssysteem het programma niet draaien.
  Als deze permissie op een folder wordt gebruikt, dan geeft dit de mogelijkheid om de verschillende mappen en submappen in het bestandssysteem te benaderen, zonder dat de onderliggende bestanden ook bekeken kunnen worden (tenzij ook de Read-optie is ingeschakeld).

Belangrijk om te weten is dat als je de permissies aan een bepaalde folder toekent de onderliggende bestanden deze permissies niet automatisch zullen overerven. Alle permissies dienen dus afzonderlijk toegekend te worden!

In WinSCP kan dit in een keer door tijdens het toekennen van de permissies van een bepaalde folder het vakje Add X To Directories aan te vinken.

[top]Symbolische notatie

Elke klasse van permissies is vertegenwoordigd door drie karakters. De eerste set vertegenwoordigt de eigenaarpermissies, de tweede set de groepspermissies en de derde set de "andere" permissies (gebruikersrechten, gastrechten, enzovoorts)

Elk van deze drie karakters vertegenwoordigen de lees-, schrijf- en uitvoerpermissies, respectievelijk:

• r als de lees (read)-bit aanstaat, - als deze niet aanstaat;
• w als de schrijf (write)-bit aanstaat, - als deze niet aanstaat;
• x als de uitvoer (execute)-bit aanstaat, - als deze niet aanstaat.

Ter verduidelijking hier een voorbeeld:
-rwxr-xr-x - de eigenaar (owner) heeft in dit geval dus rwxr permissie. Dat betekent dat hij/zij zowel mag lezen (r), mag schrijven (w) en mag uitvoeren (x). De groep waarvan de eigenaar onderdeel is mag het bestand lezen (r) en uitvoeren (x) en elke andere gebruiker mag het bestand alleen maar uitvoeren (x).

[top]Octal notitie

In de verschillende handleidingen hier wordt er vaak over octal gesproken. Octal wijst alleen maar op een andere (kortere) manier van het noteren van de permissies en bestaat uit een drie- of viercijferige "8-waarde" (vandaar octal dus).

Bij een driecijferige octale-notitiemethode vertegenwoordigt elk cijfer een ander component van de permissies: het eerste cijfer is voor de eigenaar, het tweede voor de groep en het derde voor alle andere (normale) gebruikers. Elk van deze cijfers is de som van de permissie-bits voor deze gebruiker.

Dit resulteert dus in het feit dat:

• Elk lees (r)-bit voegt 4 toe aan het totaal;
• Elk schrijf (w)-bit voegt 2 toe aan het totaal;
• Elk execute (x)-bit voegt 1 toe aan het totaal.

Als een gebruiker dus rechten heeft om bestanden te lezen, te schrijven en uit te voeren levert dat een 7 op (4+2+1).

[top]Permissies in de iPhone

De meest gebruikte permissie in de iPhone is 755. Dit houdt dus in dat de eigenaar (owner) het octaal 7 heeft, de groep 5 (group) en de 'overigen' (world) ook 5.
Teruggerekend mag de eigenaar lezen, schrijven en uitvoeren (4+2+1), de groep en 'overigen' mogen lezen en uitvoeren (4+1). Vertaald noteren we dat weer als "rwxr-xr-x", waarin de eerste 3 tekens de eigenaar zijn (rwx), het volgende drietal de groep aangeeft (r-x) en de laatste drie karakters de normale gebruiksrechten bepalen (r-x).

[top]Overzicht octaal systeem

Een samenvatting van de betekenis van de individuele octale waarden:

• 0 --- = geen permissies (komt niet voor, maar bestaat wel als deel van het octale systeem);
• 1 --x = alleen uitvoeren (execute);
• 2 -w- = alleen schrijven (write);
• 3 -wx = uitvoeren en schrijven;
• 4 r-- = alleen lezen (read);
• 5 r-x = lezen en uitvoeren;
• 6 rw- = lezen en schrijven;
• 7 rwx = lezen, schrijven en uitvoeren.

[top]Chmod

Het commando chmod is essentieel voor het wijzigen van permissies. Het staat voor change mode.
Als je in een Unix-terminal de bestandspermissises wilt aanpassen, dan gebruik je daarvoor het commando chmod. In een Unlock-handleiding kan je bijvoorbeeld lezen dat je in de Terminal het commando
moet invoeren. In dit voorbeeld wordt aan alle drie de groepen (Eigenaar, Groep en Gebruiker) de permissie execute (uitvoer) toegekend.

[top]Nawoord

Toegegeven, het is een technisch verhaal, maar het verdient zeker een plekje in de wiki. Het helpt jullie te begrijpen waarom sommige programma's niet meteen gestart kunnen worden (niet de juiste permissies, dus 755) en waarom dus regelmatig de termen permissies, chmod en octaal langskomen.